انواع سفارشات در فارکس

رویا قیمت EUR/USD را می‌بیند، اما نمی‌خواهد همین حالا بخرد؛ ترجیح می‌دهد فقط اگر نرخ کمی پایین‌تر آمد وارد شود. آریا برعکس می‌گوید: «اگر قیمت از یک سطح بالاتر رفت، تازه می‌خواهم خرید کنم.» هر دو دربارهٔ خرید حرف می‌زنند، ولی به دو نوع سفارش متفاوت نیاز دارند.

در این درس از ایران تریدر، اول فرق «سفارش» و «پوزیشن» را روشن می‌کنیم. بعد سفارش بازار، چهار سفارش معلق رایج، حد ضرر و حد سود را با یک قیمت فرضی تمرین می‌کنیم. اصطلاحات کم‌کاربردتر را در پایان فقط برای آشنایی می‌آوریم؛ برای شروع لازم نیست همهٔ گزینه‌های نرم‌افزار را یک‌جا حفظ کنید.

سفارش و پوزیشن چه فرقی دارند؟

سفارش دستوری است که برای خرید، فروش یا بستن معامله از طریق پلتفرم به بروکر می‌دهید. پوزیشن معامله‌ای است که پس از اجرا باز مانده و سود یا زیان آن با قیمت تغییر می‌کند. مثلاً اگر یک Buy Limit ثبت کنید و قیمت هنوز به سطح شما نرسیده باشد، سفارش معلق دارید، نه پوزیشن باز. بعد از اجرای آن، موقعیت خرید باز می‌شود.

برای هر سفارش علاوه بر جهت و قیمت، حجم را هم تعیین می‌کنید؛ همان عدد لات درس قبل. اگر هنوز نمی‌دانید 0.01 و 1.00 چه فرقی دارند، پیش از کلیک روی دکمهٔ ارسال برگردید و حجم را دوباره بخوانید.

سفارش بازار یا Market Order چیست؟

سفارش بازار یعنی می‌خواهید اکنون بخرید یا بفروشید، با قیمت قابل‌اجرایی که هنگام پردازش سفارش در دسترس است. فرض کنید قیمت‌های EUR/USD به‌صورت Bid 1.1000 و Ask 1.1002 نمایش داده می‌شوند. در مثال ساده، خرید فوری نزدیک Ask و فروش فوری نزدیک Bid انجام می‌شود؛ فاصلهٔ این دو، اسپرد است.

«اکنون» به معنی تضمین همان عددی نیست که لحظهٔ کلیک دیده‌اید. بین دیدن قیمت و اجرای سفارش، بازار ممکن است حرکت کند؛ سفارش می‌تواند با قیمت متفاوت پر شود یا بسته به شیوهٔ اجرا رد یا بازقیمت‌گذاری شود. این اختلاف را معمولاً لغزش قیمت یا اسلیپیج می‌نامند. بنابراین قبل از تمرین، هم قیمت‌های خرید و فروش و هم نتیجهٔ اجرا را در تاریخچهٔ پلتفرم مقایسه کنید.

سفارش معلق یعنی چه؟

در سفارش معلق به بروکر می‌گویید اگر قیمت به سطح مشخصی رسید، طبق نوع دستور اقدام کند. به آن Pending Order هم می‌گویند. تا پیش از فعال‌شدن، نتیجهٔ معامله‌ای در کار نیست؛ حتی ممکن است قیمت هیچ‌وقت به سطح شما نرسد. رسیدن قیمتِ روی نمودار به یک عدد نیز همیشه به معنی پرشدن معامله با همان قیمت نیست؛ قیمت خرید و فروش، شیوهٔ اجرا و شرایط نماد اهمیت دارند.

چهار سفارش رایج را می‌توان با یک سؤال به خاطر سپرد: «برای ورود، قیمت باید اول پایین‌تر برود یا بالاتر؟» در جدول زیر قیمت فعلی را برای ساده‌سازی 1.1000 فرض کرده‌ایم؛ در پلتفرم واقعی باید به Bid و Ask هم توجه کنید.

یک راه ساده برای فهم «Limit» این است: رویا قیمت فعلی را برای ورود جذاب نمی‌داند و قیمت بهتری می‌خواهد. «Stop» برای ورود وقتی به کار می‌رود که آریا می‌خواهد اول عبور قیمت از یک سطح را ببیند. این‌ها فقط شیوهٔ ورودند؛ هیچ‌کدام نشان نمی‌دهند پیش‌بینی او درست خواهد بود.

Buy Limit و Sell Limit را با مثال ببینیم

اگر قیمت EUR/USD حوالی 1.1000 است و فقط در 1.0980 می‌خواهید بخرید، از Buy Limit استفاده می‌کنید. قیمت باید پایین بیاید. اگر همان جفت را دارید و فقط پس از رسیدن به 1.1020 می‌خواهید فروش تازه‌ای باز کنید، Sell Limit برای فروش بالاتر از قیمت فعلی است.

سفارش لیمیت اصل «همان قیمت یا بهتر» را برای اجرا دنبال می‌کند: خرید در قیمتی نه بالاتر از سقف تعیین‌شده و فروش در قیمتی نه پایین‌تر از کف تعیین‌شده. در عوض ممکن است اصلاً اجرا نشود. حتی لمس‌شدن عدد روی نمودار، با توجه به قیمت خرید/فروش، نقدشوندگی و تنظیمات بروکر، تضمین اجرای کامل نیست.

Buy Stop و Sell Stop چه زمانی‌اند؟

اگر آریا فقط پس از بالا رفتن EUR/USD تا 1.1020 می‌خواهد موقعیت خرید باز کند، Buy Stop ثبت می‌کند. اگر فقط پس از پایین آمدن تا 1.0980 می‌خواهد موقعیت فروش تازه‌ای باز کند، Sell Stop مناسب این سناریوی فرضی است.

قیمتِ استاپ، آستانهٔ فعال‌شدن دستور است؛ قیمت نهایی معامله را تضمین نمی‌کند. در حرکت تند بازار ممکن است اجرای خرید استاپ بالاتر یا اجرای فروش استاپ پایین‌تر از سطح درخواستی انجام شود. «استاپ» در نام این دو دستورِ ورود را با «حد ضرر» برای خروج قاطی نکنید.

حد ضرر و حد سود برای خروج چگونه کار می‌کنند؟

بعد از باز شدن پوزیشن، می‌توانید حد ضرر یا Stop Loss بگذارید تا اگر قیمت در خلاف جهت به سطح تعیین‌شده رسید، دستور بستن موقعیت فعال شود. حد سود یا Take Profit برای بستن معامله در سطح مطلوبِ از پیش تعیین‌شده است. این دو به موقعیت مربوط‌اند؛ چهار نوع بالا روش‌های ورود به موقعیت بودند.

فرض کنید خریدی در 1.1000 دارید و حد ضرر را در 1.0970 می‌گذارید. فاصلهٔ برنامه‌ریزی‌شده ۳۰ پیپ است. با 0.01 لات EUR/USD و حساب دلاری، ارزش هر پیپ حدود ۱۰ سنت است؛ پس زیان ناشی از این اختلاف قیمت، در شرایط اجرای دقیق و پیش از هزینه‌ها، حدود ۳ دلار خواهد بود. در گپ یا نوسان شدید ممکن است خروج در قیمت بدتری انجام شود و زیان بیشتر شود؛ حد ضرر عادی بیمهٔ قیمت نیست.

اگر همان معامله به حد سود فرضی 1.1060 برسد، فاصلهٔ قیمت از ورود ۶۰ پیپ است. نتیجهٔ ناخالصِ فرضی حدود ۶ دلار خواهد بود؛ سود قطعی نیست، چون اجرای واقعی و هزینه‌ها ممکن است نتیجه را تغییر دهند. این اعداد فقط به شما کمک می‌کنند قبل از معامله، اندازهٔ ریسک و هدف را بفهمید.

حد ضرر متحرک یا Trailing Stop چیست؟

تریلینگ استاپ حد ضرری است که اگر بازار به سود موقعیت حرکت کند، سطح حد ضرر را در همان جهت جابه‌جا می‌کند و هنگام بازگشت بازار آن را عقب نمی‌برد. مثلاً برای خرید با فاصلهٔ فرضی ۲۰ پیپ، اگر قیمت بالاتر رود، سطح محافظتی هم می‌تواند بالاتر برود. اگر قیمت برگردد، حد ضرر در آخرین سطح ثبت‌شده می‌ماند. این ابزار سود را تضمین نمی‌کند و اجرای خروج همچنان می‌تواند لغزش داشته باشد.

یک نکتهٔ عملی دربارهٔ MetaTrader 5: طبق راهنمای سازنده، خودِ جابه‌جایی تریلینگ استاپ در ترمینال کاربر اجرا می‌شود؛ اگر برنامه خاموش باشد، دیگر سطح حد ضرر را دنبال نمی‌کند و فقط آخرین حد ضرر ثبت‌شده روی سرور باقی می‌ماند. رفتار ابزارهای مشابه در پلتفرم‌های دیگر را جداگانه بررسی کنید. پس جملهٔ «تریلینگ استاپ می‌گذارم و کامپیوتر را خاموش می‌کنم» همیشه درست نیست.

سفارش‌های شرطی دیگر را فعلاً چقدر بدانیم؟

نام‌هایی مثل GTC (ماندن سفارش تا لغو)، GFD (اعتبار تا پایان روز تعریف‌شده)، OCO (اجرای یکی و لغو دیگری) و OTO (فعال‌شدن سفارش وابسته پس از اجرای سفارش اول) را ممکن است ببینید. این‌ها در همهٔ بروکرها و همهٔ پلتفرم‌ها یکسان در دسترس نیستند؛ تعریف «پایان روز» و رفتار سفارش وابسته نیز باید از همان قرارداد و راهنمای پلتفرم خوانده شود.

در نسخهٔ قبلی این درس، مثال OTO یک فروش در همان قیمت فعلی را «Sell Limit» نامیده بود؛ آن مثال برای فهم سفارش لیمیت مناسب نبود. برای شروع، چهار نوع معلق جدول بالا، سفارش بازار و حد ضرر/حد سود کافی‌اند. وقتی آن‌ها را در حساب دمو تمرین کردید، سراغ سفارش‌های ترکیبی بروید.

پیش از ارسال سفارش چه چیزهایی را چک کنیم؟

1. جفت و جهت: خرید یا فروش کدام نماد؟
2. حجم: 0.01 لات زده‌اید یا سهواً 1.00؟
3. نوع سفارش و سطح: قرار است الان اجرا شود یا پس از رسیدن به قیمت مشخص؟
4. خروج و هزینه: حد ضرر، حد سود، اسپرد و هزینه‌های احتمالی را می‌شناسید؟
5. نتیجهٔ ثبت: سفارش پذیرفته شده، معلق مانده، اجرا شده یا رد شده است؟

می‌توانید همین فهرست را کنار پلتفرم بگذارید. لازم نیست با پول واقعی برای فهمیدن دکمه‌ها تمرین کنید؛ درس بعد دربارهٔ حساب دمو است.

یک قیمت، چهار خواستهٔ متفاوت

فرض کنید یورو/دلار حول 1.1000 است. رویا می‌گوید: «اگر تا 1.0980 پایین آمد، شاید قیمت مناسب‌تری برای خرید داشته باشم.» در این سناریو Buy Limit به کار می‌رود. آریا می‌گوید: «اگر تا 1.1020 بالا رفت، می‌خواهم بعد از عبور از این سطح خرید را بررسی کنم.» در سناریوی او Buy Stop مطرح است. هر دو خرید هستند، اما شرطِ فعال‌سازی برعکس است.

همین تفاوت را برای فروش ببینید. اگر در 1.1020 می‌خواهید فروش تازه‌ای باز کنید، سطح بالاتر از بازار با Sell Limit سازگار است. اگر می‌خواهید فقط پس از ریزش تا 1.0980 فروش باز شود، Sell Stop است. به جای حفظ چهار اسم به صورت فهرست خشک، هر بار جملهٔ خودتان را کامل کنید: «اگر قیمت اول بالا/پایین رفت، آن‌وقت خرید/فروش می‌خواهم.»

قیمت‌گذاری واقعی دو نرخ دارد. اگر صفحه روی 1.1000 است اما آن عدد Bid است، قیمت Ask ممکن است مثلاً 1.1002 باشد. پلتفرم برای فعال‌شدن خرید و فروش ممکن است به سمت متفاوت مظنه نگاه کند. به همین دلیل، حتی وقتی خط نمودار به سطح نزدیک می‌شود، وضعیت سفارش را در پنجرهٔ سفارش‌ها ببینید و از روی یک عدد روی نمودار نتیجه نگیرید.

سفارش اجرا نشد؛ چه چیزی را بررسی کنیم؟

اگر سفارش معلق شما اجرا نشد، اول ببینید واقعاً ثبت و پذیرفته شده است یا پیام خطا دریافت کرده‌اید. بعد نوع آن و قیمت نوشته‌شده را با خواسته‌تان مقایسه کنید. شاید به جای Buy Limit، Buy Stop انتخاب کرده‌اید؛ شاید سطح به فاصلهٔ مجاز از قیمت جاری نرسیده یا زمان اعتبار سفارش تمام شده باشد.

اگر روی نمودار سطح لمس شده ولی در تاریخچه اجرایی نمی‌بینید، Bid/Ask، ساعت، مشخصات نماد و شرایط سرور را بررسی کنید. گاهی سفارش بخشی از حجم را می‌گیرد، رد می‌شود یا منقضی می‌شود. این وضعیت‌ها را نباید با «بازار علیه من دست‌کاری شد» توضیح داد، بدون آنکه گزارش سفارش و شرایط بروکر را خوانده باشید.

برای تمرین در دمو چه ترتیبی بهتر است؟

یک‌بار سفارش بازار کوچک بگذارید و همان‌جا قیمت درخواست‌شده و اجراشده را مقایسه کنید. بعد یک Buy Limit دورتر از قیمت جاری ثبت کنید و فقط وضعیت «معلق» آن را ببینید؛ لازم نیست منتظر بمانید تا اجرا شود. آن را لغو کنید و این‌بار Buy Stop را بالاتر از نرخ فعلی تنظیم کنید. با تغییر دادن فقط یک چیز در هر تمرین، می‌فهمید کدام بخش از پلتفرم چه کاری انجام داده است.

در پایان، یک معاملهٔ آزمایشی باز کنید و حد ضرر و حد سود را اضافه کنید. اگر بعداً حد ضرر را جابه‌جا کردید، قیمت جدید و دلیل تغییر را یادداشت کنید. این تمرین کوچک از حفظ کردن شکل همهٔ دکمه‌ها کاربردی‌تر است و جلوی اشتباه در تفکیک ورود، خروج و سفارشِ هنوز اجرا نشده را می‌گیرد.

حد ضرر متحرک را با عدد تمرین کنیم

فرض کنید رویا در حساب آزمایشی EUR/USD را در 1.1000 خریده و فاصلهٔ تریلینگ استاپ را در مثال ۲۰ پیپ در نظر گرفته است. اگر قیمت به 1.1030 برسد، فاصلهٔ ۲۰ پیپی در مثال ساده حد ضرر را حوالی 1.1010 می‌گذارد. اگر قیمت بعداً به 1.1020 برگردد، سطح حد ضرر به عقب، یعنی 1.1000، برنمی‌گردد. باید توجه کرد فعال‌شدن و جابه‌جایی واقعی تابع تنظیمات پلتفرم و قیمت‌های Bid/Ask است.

برای موقعیت فروش جهت برعکس است: با کاهش قیمت به نفع فروشنده، حد ضرر می‌تواند پایین‌تر بیاید؛ وقتی قیمت برمی‌گردد، دوباره بالا نمی‌رود. اگر پلتفرم خاموش یا ارتباط قطع شود، نوع اجرای تریلینگ استاپ را باید از راهنمای همان پلتفرم خواند. در متاتریدر ۵، آخرین سطح ثبت‌شدهٔ حد ضرر باقی می‌ماند ولی خودِ دنبال‌کردن قیمت در ترمینال متوقف می‌شود.

سفارش شرطی OCO و OTO چه فرقی دارند؟

در بعضی پلتفرم‌ها می‌توانید دو دستور را به هم وابسته کنید. در OCO، معمولاً دو سفارش با هم در انتظارند و اگر یکی اجرا شود، دیگری لغو می‌شود. مثال: رویا برای تمرین، یکی از دو سناریوی متفاوت شکستِ رو به بالا یا رو به پایین را در نظر گرفته است. اگر سفارش خرید پس از عبور از سطح بالایی اجرا شد، سفارش فروشِ مربوط به سناریوی پایینی دیگر نباید بی‌خبر باقی بماند. البته اینکه بروکر دقیقاً چه نوع OCO و چه شرایطی را پشتیبانی کند مهم است.

در OTO یا «یکی، دیگری را فعال می‌کند»، یک سفارش وابسته فقط بعد از اجرای سفارش نخست وارد جریان می‌شود. مثلاً اگر ورود معلق رویا واقعاً به پوزیشن تبدیل شد، آن‌وقت دستورهای خروج مرتبط فعال شوند. این با قرار دادنِ دو سفارش ورود مستقل فرق دارد. در برخی پلتفرم‌ها امکان تنظیم حد ضرر و حد سود همراه با سفارش معلق به شکل دیگری فراهم است؛ نام‌گذاری و ترتیب فعال‌شدن را از راهنمای همان سرویس بخوانید.

این دو ابزار برای وقتی مفیدند که واقعاً سازوکارشان را می‌شناسید. برای تازه‌کاری که هنوز فرق Limit و Stop را تمرین نکرده، اضافه‌کردن چند دستور وابسته می‌تواند پیدا کردن خطا را سخت‌تر کند. در جدول سفارش‌های باز و تاریخچه، بعد از هر اجرای آزمایشی بررسی کنید کدام دستور ماند و کدام لغو شد.

مدت اعتبار سفارش معلق را هم ببینید

علاوه بر نوع و قیمت، بعضی پلتفرم‌ها از شما می‌پرسند سفارش تا چه زمانی اعتبار داشته باشد. GTC معمولاً یعنی سفارش تا لغو شما یا وقوع شرایطِ مربوط معتبر بماند؛ اما بروکر ممکن است محدودیت دیگری اعمال کند. GFD به پایان یک روز معاملاتیِ تعریف‌شده وابسته است و «پایان روز» لزوماً نیمه‌شبِ ساعت ایران نیست.

برای نمونه، اگر عصر امروز Buy Limit گذاشته‌اید ولی برنامه‌تان فقط برای همین روز معتبر است، رها کردن سفارش تا هفتهٔ بعد می‌تواند برخلاف قصد شما باشد. هنگام ثبت، زمان انقضا را ببینید. وقتی سناریوی اولیه دیگر معتبر نیست، لغو کردن سفارشِ منتظر را فراموش نکنید؛ «هنوز اجرا نشده» به معنی «هیچ‌وقت اجرا نمی‌شود» نیست.

چرا قیمت دلخواه و اجرای قطعی را هم‌زمان نداریم؟

سفارش بازار معمولاً برای اجرای سریع‌تر به کار می‌رود، اما قیمت نهایی ممکن است با عددی که دیدید فرق کند. سفارش لیمیت شرط قیمت «همان یا بهتر» را می‌گذارد، ولی ممکن است هرگز معامله‌ای انجام نشود. سفارش استاپ ورود را به عبور از یک سطح وابسته می‌کند، اما پس از فعال شدن ممکن است در قیمت دیگری اجرا شود. هیچ‌یک از این انتخاب‌ها راهی برای حذف همهٔ ریسک‌های اجرا نیست.

رویا اگر بگوید «فقط وقتی به 1.0980 رسید می‌خرم، و اگر به آن عدد خورد حتماً کامل اجرا شود»، باید بداند شرط دوم تضمین عمومیِ سفارش لیمیت نیست. آریا هم اگر می‌گوید «همین حالا می‌خرم و قیمت باید همان Ask دیده‌شده بماند»، حرکت قیمت بین کلیک و پردازش را نادیده گرفته است. نوع سفارش، مصالحه‌ای روشن بین زمان، شرط قیمت و امکان اجراست.

خلاصهٔ درس

سفارش دستور شماست و پوزیشن نتیجهٔ اجرای آن. سفارش بازار برای تلاش به اجرای فوری است؛ Limit برای ورود در قیمت مطلوب‌تر و Stop برای ورود پس از عبور از یک سطح به کار می‌رود. حد ضرر و حد سود برای مدیریت خروج‌اند و هیچ‌کدام قیمت اجرای نهایی را در همهٔ شرایط تضمین نمی‌کنند. چهار جایگاه جدول را به خاطر بسپارید و آن‌ها را روی حساب آزمایشی امتحان کنید.