روانشناسی ترید یکی از جنبههای حیاتی و در عین حال کمتر مورد توجه قرار گرفته در دنیای فارکس است. بسیاری از معاملهگران بر روی تحلیل تکنیکال و یا تحلیل بنیادی تمرکز میکنند، حال آنکه غفلت از روانشناسی ترید گاهی به شکستهای بزرگ و تصمیمگیریهای نادرست منجر میشود. روانشناسی ترید چیست؟ روانشناسی معاملات عبارتست از احساسات و حالات ذهنی که به تعیین موفقیت یا شکست در معاملات کمک میکنند. نظم و ریسکپذیری دو مورد از مهمترین جنبههای روانشناسی معاملات هستند. ترس و طمع معمولاً با روانشناسی معاملات مرتبط هستند، در حالی که مواردی مانند امید و پشیمانی نیز در رفتار معاملاتی نقش دارند.
در این مقاله از مجموعه مقالات معاملهگر ایرانی، خواهیم گفت روانشناسی ترید چیست؟ روانشناسی معامله گری چه چیزهایی را شامل میشود؟ چرا روانشناسی در ترید مهم است؟ کنترل احساسات در ترید چه لزومی دارد؟ اشتباهات روانی در ترید کدامند؟ و در پایان برخی از مهمترین اشتباهات روانشناسی تریدرها را با هم مرور خواهیم کرد. پس تا پایان مقاله با ما همراه باشید.
چرا روانشناسی معامله گری اهمیت دارد؟
در بخش قبل گفتیم که روانشناسی ترید چیست، حال ببینیم که چرا روانشناسی در ترید مهم است؟
تأثیر احساسات بر تصمیمگیری در ترید
عملکرد پرتفوی یک معاملهگر به تصمیمات سرمایهگذاری اتخاذ شده مرتبط است که به نوبه خود تحت تأثیر احساسات، تمایلات و حالات ذهنی معاملهگر قرار دارند. تصمیمات سرمایهگذاری از طریق استفاده از تحلیل بنیادی (از موضوعات مهم آموزش فارکس)، گرفته میشوند. صرف نظر از نوع دادههای مورد استفاده، سوگیریها (پیشداوریهای ذهنی) و الگوهای ذهنی ناخودآگاه نیز بر جمعآوری و تفسیر دادههای فرد تأثیر بگذارند.
چرا تریدرهای با دانش بالا هم ضرر میکنند؟
اساسا سرمایهگذاران و معاملهگران مستعد سوگیریهای رفتاری هستند. این مشکلات گاهی خود را به شکل بستن زودتر از موعد پوزیشن سودده و یا گاهی نگهداشتن پوزیشن زیانده برای مدت طولانی به امید برگشت قیمت نشان میدهد. معاملهگران گاهی در تعقیب داراییهای برتر، از جمع پیروی میکنند و به بررسی دقیق و دادههای مربوط به چشمانداز آینده سرمایهگذاری را نمیپردازند.
آنها گاهی بر اساس اطلاعات دریافتی و تواناییهای خود، به صورت هیجانی عمل کنند. یکی دیگر از مشکلات معامله بیش از حد (اورتریدینگ) است که در این حالت ریسک سرمایهگذاری را دست کم میگیرند و به اندازه کافی تنوع سرمایهگذاری نمیکنند.
واکنشهای احساسی به احساس ترس یا طمع اغلب منجر به تصمیمگیریهای آنی در بازارهای متلاطم میشود. درک مفاهیم روانشناسی معاملهگری به تصمیمگیریهای آگاهانهتر و منطقیتر کمک شایانی میکند.
مهمترین احساسات مخرب در روانشناسی ترید
نقش ترس در تصمیمات اشتباه معاملهگران
از سنین پایین، به از ما آموختهاند که موفقیت در گرو داشتن پول زیاد است و از دست دادن پول، که نقطه مقابل کسب درآمد است، به معنای شکست است! جای تعجب نیست که بسیاری از معاملهگران از ضرر کردن میترسند.
برخی از تازهکارها سالها حسابهای دمو را ول نمیکنند و هرگز شجاعت معامله زدن ریل را پیدا نمیکنند. برخی دیگر وارد معاملات ریل میشوند، اما به محض اینکه پوزیشن میگیرند، وحشت کرده و اغلب تصمیمات عجولانهای میگیرند که ضررشان بیشتر از سودشان میشود.
اما نکته اینجاست: ضرر کردن در بازار همیشه چیز بدی نیست. در واقع، گاهی برخی از ارزشمندترین درسها در معاملهگری را همین ضررها به شما میآموزند. وقتی روی احتمال ضرر متمرکز میشوید، احتمال بیشتری وجود دارد که به جای تصمیمات منطقی، تصمیمات احساسی بگیرید. بنابراین، این ترسها و نگرانیها را کنار بگذارید. این افکار فقط شما را عقب نگه میدارند.
آنچه مهم است نحوه واکنش شماست. مادامیکه دوباره بلند شوید، از اشتباهات خود درس بگیرید و دوباره تلاش کنید، معاملهگر بهتری خواهید شد. من خودم شخصا پیش از اینکه معامله گر سودآوری شوم، دو حساب معاملاتی را به فنا دادم!
طمع چگونه باعث از بین رفتن سود میشود؟
اما نقش ترس و طمع در معامله گری و روانشناسی معامله گری چیست؟ میل به ثروتمند شدن اغلب خود را به اشکال مختلف پنهان میکند، اما معمولاً به دو انگیزه اصلی خلاصه میشود: ترس و طمع. و وقتی این دو دلقک ظاهر میشوند، تمایل دارند مشکلات بزرگتری را پشت سر خود با خود همراه بیاورند که مرتبط با روانشناسی تریدر هستند. کلا بیشتر مشکلاتی که تازهکارها با آن مواجه میشوند را میتوان به تمایل به ثروتمند شدن سریع نسبت داد.
اورتریدینگ؟ مدیریت ضعیف پول؟ اینها به دلیلی مورد علاقه عموم هستند.
اما حقیقت این است: معاملات فارکس یک برنامه سریع ثروتمند شدن نیست عزیزان. قرار نیست شما را یک شبه میلیونر کند. در واقع، سالها طول میکشد تا به اندازه کافی مهارت پیدا کنید تا معاملات را به شغل تمام وقت خود تبدیل کنید.
معامله فارکس یک بازی بلند مدت است. اگر درست بازی کنید، میتواند یک سبک زندگی راحت و آرام به شما بدهد. اما اگر هفته گذشته معاملات را شروع کردهاید و در حال حاضر قصد دارید شش ماه دیگر شغل خود را ترک کنید تا یک پنت هاوس بخرید، خب، شاید بهتر باشد بیخیال شوید.
اشتباهات رایج روانشناسی در ترید
اورتریدینگ و معاملات احساسی
یکی از رایجترین و خطرناکترین تلهها و یکی از بزرگترین اشتباهات روانی در ترید، اورتریدینگ است. معامله گری که انضباط ندارد، کنترل احساسات در ترید ندارد، هرگز نمیتواند در این حرفه موفق شود. بسیاری از معاملهگران به دلایل مختلف به نداشتن انضباط است که ذهنیت تریدر موفق را ندارند. اورتریدینگ یا اضافه کاری در معاملات، به معامله بیش از حد الگوهای معاملاتی گویند، به حدی که تسلط خود بر روی بازار را از دست میدهید گویند.
بسیاری از افراد تازه کار در فارکس فکر می کنند که معامله زدن بیشتر منجر به سود بیشتر می شود. بعبارتی هرچه آرایش ها و و الگوهای معاملاتی بیشتری را معامله کنید، شانس برنده شدن بیشتر است، نه؟ اشتباه است! با همه شما هستیم! اینجا بخت آزمایی نیست!
یکی از اساتید بزرگ روانشناسی بازار، دکتر برت استین بارگر ، توضیح می دهد که ریشه اورتریدینگ (اضافه کاری در معاملات) عدم تطابق بین سود مورد انتظار تریدر و نوسانات بازار است.
ناتوانی در پذیرش ضرر در معاملهگری
اگر تحلیل اشتباه داشته اید بهتر است فوراً اشتباه خود را بپذیرید تا اینکه چشم خود را بر روی آن ببندید و به گرفتن یک سری پوزیشن های ناموفق ادامه دهید. بد نیست استراتژی معاملاتی خود را بر اساس اشتباهاتی که مرتکب شدهاید تنظیم کنید. چنین مقاومتی، به نوبه خود، توانایی تصمیمگیری صحیح را مختل میکند و شانس معاملهگر را برای دستیابی به موفقیت در معاملات کاهش میدهد.
نقش اعتماد به نفس و انضباط در روانشناسی تریدر
تفاوت اعتماد به نفس با اعتماد به نفس کاذب
تا به حال شده که روی یک روند برد بیفتید و کاملاً مطمئن باشید که بر بازارها تسلط دارید؟
هیچ اشکالی ندارد که در مهارتها و استراتژیهای معاملاتی خود اعتماد به نفس ایجاد کنید بعبارتی این هم بخشی از روانشناسی معاملات است، اما همیشه این ریسک وجود دارد که اعتماد به نفس زیادی، تصمیمات معاملاتی و مدیریت ریسک مناسب شما را تحت الشعاع قرار دهد.
اعتماد به نفس زیادی صرفاً این احساس نیست که میتوانید از پس هر کاری برآیید. اعتماد به نفس کاذب مشخصه آن باور اغراقآمیز به مهارتهای معاملاتی خود است.
با این حال، یک چیز این است که باور کنید معاملات شما بالقوه میتوانند سودآور باشند، اما چیز دیگری این است که فکر کنید همه چیز را در مورد بازارها میدانید و هیچ راهی نیست که ضرر کنید زیرا تنها کاری که انجام میدهید برنده شدن است. رونالدو که نیستید!
اساساً، وقتی اعتماد به نفس شما خیلی زیاد است، نظر شما در مورد خودتان بالاتر از آن چیزی است که یک فرد بیطرف و منطقی (مادرتان نباشد) با توجه به همان حقایق در مورد شما فکر میکند.
اهمیت پایبندی به پلن معاملاتی
گام بعدی، داشتن یک برنامه یا پلن معاملاتی مشخص است که ویژگیهای روانشناختی، سوگیری ها، نیازها، فرصتها، ابزارهای معاملاتی موجود، اهداف و نسبت ریسک به پاداش شما در آن گنجانده شده باشد. همچنین میتوانید هر روز زمان مشخصی را به معامله اختصاص دهید. در مرحلهی بعد، باید انضباط شخصی خود را حفظ کرده و از برنامهی خود پیروی کنید.
انضباط برای دستیابی به موفقیت بسیار مهم است. حتی با یک برنامهی بسیار کارآمد و دقیق، عدم رعایت انضباط میتواند آن را بیفایده کند. بنابراین، پرورش این ویژگی در خود بسیار مهم است.
چگونه روانشناسی ترید خود را تقویت کنیم؟
برای تقویت روانشناسی ترید، معاملهگران باید به چندین نکته کلیدی توجه کنند. نخست، ایجاد یک برنامه معاملاتی منظم و پایبندی به آن کاهش تأثیر احساسات بر تصمیمگیری را در پی دارد. همچنین، یادگیری مدیریت ریسک و گذاشتن حد ضرر به معاملهگران این امکان را میدهد که با آرامش بیشتری در بازار فعالیت کنند.
تمرینهای مدیتیشن و تکنیکهای نفس عمیق نیز میتوانند به کاهش استرس و افزایش تمرکز کمک کنند. علاوه بر این، ثبت معاملات در یک ژورنال معاملاتی و تحلیل معاملات گذشته به شناسایی الگوهای رفتاری و احساسات مرتبط با آنها نیز کمک میکند.
